Het landelijk EPD; een belangrijke rol voor het goed beheerd zorgsysteem (GBZ)

Inleiding

In eerste instantie voorziet het landelijk EPD in het elektronisch uitwisselen van medicatiegegevens en huisartswaarneemgegevens. In de toekomst kan ook andere informatie via het EPD worden uitgewisseld, zoals röntgenfoto´s en uitslagen van laboratoriumonderzoek. Allereerst kunnen huisartspraktijken, huisartsenposten, apotheken en ziekenhuizen aansluiten op het landelijk EPD. Later gaan ook andere zorgverleners gebruikmaken van het landelijk EPD.

Uitwisselen van medicatiegegevens

Het landelijk EPD geeft bevoegde zorgverleners toegang tot informatie over de patiënt. Via het EPD kunnen zij gegevens uitwisselen over verstrekte medicatie. Via het eigen informatiesysteem wordt toegang verkregen tot deze informatie ten behoeve van de behandeling. Door het uitwisselen van medicatiegegevens wordt voorkomen dat de patiënt medicijnen krijgt voorgeschreven die niet samen gaan met eerder verstrekte medicijnen. In de toekomst bevat het EPD ook informatie over voorgeschreven medicatie, reden van voorschrijven en allergieën.

Uitwisselen van huisartswaarneemgegevens

Het landelijk EPD stelt waarnemend huisartsen in staat een professionele samenvatting op te vragen van het dossier van de patiënt van de vaste huisarts. Deze professionele samenvatting bevat onder meer informatie over de belangrijkste gezondheidsproblematiek en het medicijngebruik. Een waarneem- retourbericht informeert de vaste huisarts over de diagnose en verrichtingen door de waarnemer.

Wettelijke basis

Voor een goede werking van het landelijk EPD is het van belang dat alle zorgverleners deelnemen. Deelname aan het EPD zal bij wet worden geregeld. Hiervoor is een wetsvoorstel aan de Tweede Kamer aangeboden; deze heeft hieraan goedkeuring verleend. De Eerste Kamer zal het voorstel, naar verwachting, in het voorjaar van 2010 behandelen. Als de Eerste Kamer akkoord is, dan wordt het landelijk EPD verplicht ingevoerd.

Een goed beheerd zorgsysteem (GBZ)

Bij de uitwisseling van medische gegevens via het landelijk EPD staat veiligheid voorop. Het gaat immers om privacygevoelige informatie waarmee uiterst zorgvuldig moet worden omgegaan. Dat is de achtergrond van de eisen voor een GBZ. Dit betekent onder andere dat de hard- en software van de zorgaanbieders geschikt moet zijn om gegevens uit te wisselen en dat zij beschikken over een goede beveiliging.

Eisen aan een GBZ

Een zorginformatiesysteem is pas een goed beheerd zorgsysteem als het voldoet aan de applicatie-, implementatie- en beheereisen die aan een GBZ worden gesteld. Het zorginformatiesysteem vormt in combinatie met de omgeving waarin het is geïmplementeerd en de organisatorische maatregelen rondom het gebruik en beheer (exploitatie), het GBZ.

De leverancier zorgt dat het zorginformatiesysteem voldoet aan de applicatie-eisen. Een zorginformatiesysteem dat hieraan voldoet, krijgt van Nictiz een zogenaamde ‘typekwalificatie'. Alleen met een applicatie met typekwalificatie kan informatie worden uitgewisseld via het Landelijk Schakel Punt (LSP).

De zorgaanbieder moet er zelf voor zorgen dat het zorginformatiesysteem voldoet aan de implementatie- en beheereisen voor een GBZ.

Het gaat in hoofdlijnen om eisen ten aanzien van:

• connectiviteit (onder andere de aansluiting op LSP via een ZSP, het gebruik van IP-adressen );
• beveiliging (onder andere in relatie tot gebruik van UZI-passen. Waarborgen dat patiëntgegevens in de dossiers en postbussen niet kunnen lekken naar onbetrouwbare bestemmingen en dat patiëntgegevens uit onbetrouwbare bronnen niet terecht kunnen komen in de dossiers en postbussen);
• beschikbaarheid van het systeem (voor bevraging via het LSP);
• responstijden;
• capaciteit;
• betrouwbaarheid;
• actualiteit (tijdig aanmelden van wijzigingen in patiëntendossiers);
• ondersteuning.

De GBZ-eisen zijn alleen van toepassing op de zorginformatiesystemen die patiëntgegevens gaan uitwisselen via het LSP.

Aanpassingen benodigde hard- en software

Om met een zorginformatiesysteem berichten uit te kunnen wisselen met het landelijk schakelpunt (LSP) is het noodzakelijk dat de zorgaanbieder beschikt over de juiste hard- en software.

Aangezien gegevens over patiënten worden uitgewisseld op basis van het burgerservicenummer (BSN) moet het zorginformatiesysteem bovendien een voorziening hebben om te kunnen werken met het BSN en om het BSN op te kunnen vragen bij de SBV-Z.

Het aanpassen en/of installeren van de benodigde hard- en/of software wordt meestal uitgevoerd door de ICT-leverancier.

Als de hardware- en/of software-omgeving niet in eigen beheer is, maar is uitbesteed aan een externe partij (bijvoorbeeld een ASP-leverancier), dan moet de zorgaanbieder zich ervan verzekeren dat deze partij de noodzakelijke stappen neemt om de software-omgeving te laten voldoen aan de betreffende eisen voor een goed beheerd zorgsysteem (GBZ-eisen).

Maatregelen rondom beschikbaarheid en beheer GBZ

Zorgaanbieders moeten 7 dagen per week en 24 uur per dag patiëntgegevens kunnen opvragen en versturen. Dit stelt hoge eisen aan de landelijke infrastructuur en daarmee ook aan de aangesloten goed beheerde zorgsystemen (GBZ-en). Het is echter onvermijdelijk dat een zorginformatiesysteem (tijdelijk) uitvalt, bijvoorbeeld bij storingen of onderhoud. Behalve de beschikbaarheid van de functies, is ook de beschikbaarheid van de vastgelegde patiëntgegevens belangrijk. Het dagelijks maken van een back-up en het bewaren van de back-up op een veilige plaats is daarom noodzakelijk.

GBZ-kwalificatie en aansluiting op LSP

Het kwalificatietraject wordt voorbereid door de zorgaanbieder in samenwerking met zijn leveranciers. Om de zorgaanbieder aan te kunnen laten sluiten op het landelijk schakelpunt (LSP) dienen de leveranciers van de applicatiesoftware en het netwerk door Nictiz gekwalificeerd te zijn. Voor software leveranciers betreft dat een typekwalificatie en voor netwerkleveranciers een ZSP-kwalificatie.

Als een zorgaanbieder de benodigde maatregelen heeft getroffen om te voldoen aan alle eisen voor een goed beheerd zorgsysteem (GBZ) en dus in aanmerking komt voor kwalificatie, dan kan hij zijn aanvraag voor GBZ-kwalificatie en aansluiting indienen.

Als het GBZ op het LSP is aangesloten, met inachtneming van de eisen en voorwaarden die voor de aansluiting gelden, dan kent Nictiz de GBZ-kwalificatie toe.

Ter afsluiting

Bij de start van het landelijk EPD is het is van belang dat u op tijd beschikt over een Goed Beheerd Zorg­systeem (GBZ) waarmee u kunt aansluiten op het Lande­lijk Schakel Punt (LSP).

Uit ervaring is bekend dat het traject, om te komen tot een GBZ, niet altijd even gemakkelijk is. Om te inventariseren welke stappen nodig zijn om aansluiting op het landelijk EPD te realiseren, is het raadzaam contact op te nemen met de leverancier van uw informatiesysteem of met een onafhankelijk adviesbureau dat zich heeft toegelegd op de invoering van het landelijk EPD.

Mocht u nog vragen en/of opmerkingen hebben over bovenstaande informatie neemt u dan gerust contact op met Henk van Bart, consultant Medicore Consultancy (telefoonnummer (06) 471 670 90 of henk.van.bart@medicore.nl) of uw vaste contactpersoon binnen Medicore.